تبلیغات
ولایت مدار - امام مهدی عج در قرآن و روایات

امام مهدی عج در قرآن و روایات

الف . قران

قرآن کریم، چشمه زلال ناب ترین معارف الهی و ماندگارترین حکمت‌ها و دانش‌های مورد نیاز بشر است. کتابی است سراسر راستی و درستی که خبرهای گذشته و آینده جهان را بیان کرده است و هیچ حقیقتی را فروگذار نکرده است. البته روشن است که حجم بسیار گسترده حقایق عالم در ژرفای آیات الهی نهفته است و تنها آن‌ها که به عمق معانی آن دست یابند به آن واقعیات پی خواهند برد و آنان اهل قرآن و مفسران حقیقی آن یعنی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و خاندان پاک او هستند.

قیام و انقلاب آخرین سفیر الهی از بزرگترین حقایق جهان است که در آیات فراوانی از قرآن کریم به آن اشاره شده و روایات بسیاری در تفسیر آن آیات نقل گردیده است که به چند نمونه اشاره می‌کنیم:

در سوره انبیاء آیه ۱۰۵ آمده است:

(وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرَ أَنَّ الاْرْضَ یرِثُها عِبادِی الصّالِحُونَ)؛

همانا در زبور پس از ذکر ( تورات ) نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد.

امام باقر علیه السلام فرمود:

“مقصود از بندگان شایسته‌ای که زمین را به ارث می‌برند، امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و یاران او هستند.(۱)

همچنین در بخشی از آیه ۸۶ از سوره هود آمده است:

(… بَقِیةُ اللّهِ خَیرٌ لَکُمْ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ)؛

بقیة الله برای شما بهتر است اگر مؤمن باشید.

امام باقر علیه السلام فرمود:

وقتی (امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف‌) ظهور کند بر دیوار کعبه تکیه زند و اولین سخنی که بر زبان جاری کند این آیه است. سپس می‌فرماید:

اَنَا بَقِیةُ اللّهِ فی اَرْضِهِ وَ خَلیفَتُهُ وَ حُجَّتُهُ عَلَیکُمْ،

من بقیة الله در زمین و جانشین او و حجّت او بر شما هستم.

اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا بَقِیةَ اللّهِ فی اَرْضِهِ.(۲)

و در سوره حدید آیه ۱۷ فرموده است:

(اِعْلَمُوا اَنَّ اللّهَ یحْیی الاْرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَینّا لَکُمُ الاْیاتِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ)؛

بدانید خداوند زمین را پس از مرگ آن زنده می‌کند. ما آیات (خود) را برای شما بیان کردیم، باشد که بیندیشید.

امام صادق علیه السلام فرمود:

مراد این است که خداوند زمین را به واسطه عدالت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در دوران ظهورش زنده خواهد کرد پس از آن که به سبب ستم سردمداران گمراهی مرده باشد.(۳)

و نیز در سوره قصص آیه ۵ می‌فرماید:

(وَ نُریدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الاَْرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ اَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثینَ)؛

و ما اراده می‌کنیم بر مستضعفان زمین، منّت نهیم و آنان را پیشوایان (مردم )و وارثان زمین قرار دهیم.

امام علی علیه السلام فرمود:

مقصود (از مستضعفان) خاندان پیامبرند. خداوند پس از تلاش و رنجشان،مهدی این دودمان را برمی انگیزد و آنان را به اوج شکوه و عزت و اقتدار می‌رساند و دشمنانشان را به سختی ذلیل می‌سازد(۴)

از نمونه‌های بالا روشن می‌شود که برای برداشت حقایق از قرآن، تنها نباید به ظاهر آیات بسنده کرد؛ بلکه بسیاری از واقعیت‌های عالم در درون آیات قرآن نهفته است(۵)که اهل‌بیت علیهم السلام به عنوان مفسران واقعی قرآن، بیان کنندة آن هستند. بنابراین اگرچه آیاتی از قرآن، در ظاهر مربوط به یک رویداد در زمان و مکان خاصی است ولی مانع از آن نیست که در زمان‌های بعد و برای آیندگان، مصداق پیدا کند و دربارة آنان نیز جاری گردد و همین رمز جاودانگی قرآن برای همه نسل‌هاست.

بر این اساس، با اینکه آیه ۵ سوره قصص دربارة قوم بنی اسرائیل نازل شده و جریان پیروزی آنها بر فرعونیان را بیان می‌کند ولی در روایات متعدّد این آیه بر قیام امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و روزگار ظهور او منطبق گردیده است و دقت در متن آیه هم نشان می‌دهد که حاکمیت مستضعفان بر مستکبران، یک سنّت و اراده الهی است که اختصاص به زمان و مکان و افراد خاصّی ندارد.

ب. روایات

موضوع امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از موضوعاتی است که روایات بسیاری درباره آن در اختیار ماست به گونه‌ای که درباره مراحل مختلف زندگی آن حضرت همچون ولادت، دوران کودکی، غیبت صغری و کبری، علائم ظهور و روزگار ظهور و حکومت جهانی، به طور جداگانه احادیثی از پیشوایان دینی موجود است. چنانکه درباره خصوصیات ظاهری و اخلاقی آن بزرگوار، ویژگی‌های دوران غیبت او و فضیلت و پاداش منتظران ظهورش مجموعه ارزشمندی از روایات داریم و جالب اینکه بسیاری از این روایات هم در کتاب‌های شیعه و هم در آثار اهل سنّت نقل شده است. برخی از این احادیث متواتر است.(۶)

گفتنی است که یکی از ویژگی‌های قابل توجه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف آن است که همه معصومان علیهم السلام درباره آن حضرت سخنان نغزی ایراد فرموده‌اند که مجموعه‌ای از معارف آگاهی بخش را فراهم کرده است و از اهمیت فوق العاده قیام و انقلاب آن پرچمدار عدالت حکایت می‌کند. مناسب است در اینجا از هر یک از آن پیشوایان بزرگ روایتی را نقل کنیم:

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله فرمود:

خوشا به حال آن که مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را ببیند و خوشا حال آن که او را دوست بدارد و خوشا حال کسی که امامت او را باور داشته باشد.(۷)

امام علی علیه السلام فرمود:

منتظر فرج (آل محمد صلی الله علیه و آله‌) باشید و از رحمت خدا ناامید نگردید به راستی که محبوبترین کارها نزد خداوند بزرگ، انتظار فرج است.(۸)

در لوح فاطمه زهرا علیها السلام (۹) آمده است:

… سپس به خاطر رحمت بر جهانیان سلسله اوصیاء را به وجود فرزند امام حسن‌عسکری علیه السلام تکمیل خواهم کرد؛ کسی که کمال موسی و شکوه عیسی و صبر ایوب را داراست…(۱۰)

امام حسن مجتبی علیه السلام در ضمن روایتی، پس از بیان برخی از مشکلات زمان بعد از رسول‌خدا صلی الله علیه و آله فرمود:

خداوند در آخر الزمان مردی را برمی انگیزد… و او را به وسیله فرشتگان خود پشتیبانی می‌کند و یارانش را حفظ می‌کند… و او را بر تمامی ساکنان زمین چیره می‌سازد… او زمین را از عدالت و روشنایی و دلیل آشکار پر می‌سازد… خوشا حال آن که روزگار او را ببیند و سخن او را بشنود.(۱۱)

امام حسین علیه السلام فرمود:

… خداوند به وسیله او (امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف‌) زمین را زنده می‌کند پس از آن که مرده باشد و به وسیله او آئین حق را بر تمامی دین‌ها پیروز گرداند هر چند مشرکان را خوش نیاید. برای او غیبتی است که گروهی در آن از دین باز می‌گردند و گروهی دیگر بر دین استوار می‌مانند… همانا آن که در غیبت او بر اذیت‌ها و تکذیب‌ها شکیبایی کند؛ مانند کسی است که پیش روی رسول خدا صلی الله علیه و آله با شمشیر جهاد کرده باشد.(۱۲)

امام سجاد علیه السلام فرمود:

کسی که در دوران غیبت قائم ما بر دوستی ما ثابت قدم باشد خداوند پاداش هزار شهید از شهدای بدر و احد به او عنایت فرماید.(۱۳)

امام باقر علیه السلام فرمود:

زمانی بر مردم می‌آید که امامشان غایب شود پس خوشا حال آن‌ها که در آن زمان بر امر (ولایت )ما ثابت بمانند.(۱۴)

امام صادق علیه السلام فرمود:

برای قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف دو غیبت است یکی از آنها کوتاه مدت و دیگری بلند مدت است.(۱۵)

امام کاظم علیه السلام فرمود:

امام (مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف‌) از دیدگان مردم پنهان می‌شود ولی یاد او از دل‌های مؤمنان فراموش نمی‌شود.(۱۶)

امام رضا علیه السلام فرمود:

وقتی (امام مهدی )قیام کند زمین به نور (وجود) او روشن گردد و آن بزرگوار، ترازوی عدالت را در میان مردم قرار دهد؛ پس کسی به دیگری ستم نخواهد کرد(۱۷)

امام جواد علیه السلام فرمود:

قائم ما آن کسی است که (مردم) باید در زمان غیبت، انتظار ظهور او را داشته باشند و چون قیام کرد به فرمان او گردن نهند.(۱۸)

امام هادی علیه السلام فرمود:

امام پس از من فرزندم حسن و پس از او فرزندش قائم است آن که زمین را پر از عدل و داد کند چنان که پر از ستم و جور شده باشد.(۱۹)

امام حسن عسکری علیه السلام فرمود:

سپاس خدای را که مرا از دنیا نبرد تا آن که جانشین مرا به من نشان داد. او از نظر آفرینش و اخلاق، شبیه ترین مردم به رسول خداست.(۲۰)

منبع
(۱). تفسیر قمى، ج ۲، ص ۵۲.
(۲). کمال الدین، ج ۱، باب ۳۲،ج ۱۶، ص ۶۰۳.
(۳). الغیبة نعمانى، ص ۳۲.
(۴). الغیبة طوسى، ج ۱۴۳، ص ۱۸۴.
(۵). پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این باره فرموده‌اند:ما فی القرآن آیة الا و لها ظهر و بطن یعنی در قرآن آیه‌ای نیست مگر اینکه ظاهر و باطنی (درونی) دارد. (بحارالانوار، ج۹۲، ص۹۴)
(۶). متواتر به روایاتی گفته می‌شود که تعداد راویان آن به حدّی زیاد است که توافق آنها بر دروغ، ممکن نیست. و این چنین روایات، در درجه بالای اعتبار است.
(۷). بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۹.
(۸). همان، ص ۱۲۳.
(۹). در روایت مذکور آمده که جابر انصارى می‌گوید: در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله براى تهنیت ولادت امام حسین علیه السلام نزد حضرت فاطمه علیها السلام رفتم. در دست ایشان لوح (صفحه) سبز رنگى دیدم و در آن نوشته اى نورانى مانند آفتاب دیدم. گفتم، این لوح چیست؟ فرمود:این لوح را خداوند به رسولش هدیه کرده و در آن اسم پدر و شوهر و دو فرزندم و نامهاى جانشینان فرزندانم ثبت شده. رسول خدا آن را به من عطا فرموده تا بدان مسرور گردم.
(۱۰). کمال الدین، ج ۱، باب ۲۸، ح ۱، ص ۵۶۹.
(۱۱). احتجاج، ج ۲، ص ۷۰.
(۱۲). کمال الدین، ج ۱، باب ۳۰، ح ۳، ص ۵۸۴.
(۱۳). همان، ج ۱، باب ۳۱، ص ۵۹۲.
(۱۴). همان، ج ۱، باب ۳۲، ح ۱۵، ص ۶۰۲.
(۱۵). الغیبة نعمانى، باب ۱۰، فصل ۴، ح ۵، ص ۱۷۶.
(۱۶). همان، باب ۳۴، ح ۶، ص ۵۷.
(۱۷). همان، باب ۳۵، ح ۵، ص ۶۰.
(۱۸). همان، باب ۳۶، ح ۱، ص ۷۰.
(۱۹). الغیبة نعمانى، ، باب ۳۷، ح ۱۰، ص ۷۹.
(۲۰). همان، باب ۳۷، ح ۷، ص ۱۱۸.